Cavour geschilderd door Antonio Ciseri - 1861
Van de portretten van graaf Cavour is het bekendste dat van Hayez uit 1864. Maar er is er nog een, drie jaar eerder geschilderd door Ciseri, bewaard in de collecties van Château de Thorens. Trouw aan zijn stijl lijkt Ciseri hier de ziel van de staatsman te hebben doorgedrongen en zo uit zijn penseel een portret te toveren dat de volledige psychologie van Cavour onthult.
Dit portret van de staatsman Camille de Cavour werd lange tijd toegeschreven aan Francesco Hayez (1791-1882), die al een ander beroemd portret van Cavour had geschilderd (1864), dat zich nu in de Galerie Brera in Milaan bevindt. Het portret in het kasteel van Thorens werd in werkelijkheid gemaakt door Antonio Ciseri (1821-1891), een Italiaanse schilder uit Ticino (Zwitserland). Een inscriptie op de achterkant van het doek schrijft dit werk formeel toe aan Ciseri: "Ant: Ciseri fece a Firenze da una fottografia sul cadere del 1861" (vertaling: "Ant. [Antonio] Ciseri schilderde hem in Florence naar een foto, tegen het einde van 1861").
Kunsthistorici waren echter lange tijd in de war over deze toeschrijving vanwege de bijzondere kalligrafie van Ciseri's naam op de achterkant van het schilderij. Omdat het met een lange "s" geschreven was, dachten ze dat het een persoon met de naam "Ciferi" voorstelde. Bovendien konden ze de afkorting van de voornaam niet lezen: "Ant:" voor Antonio en niet voor "Anti", zoals werd gesuggereerd. Sommigen zochten daarom tevergeefs naar een schilder met de naam "Anti Ciferi", die natuurlijk nooit heeft bestaan.
Antonio Ciseri staat vooral bekend om de Raphaëlsstijl van zijn religieuze schilderijen, maar ook om het bijna fotografisch realisme van deze werken. Dit laatste kenmerk is inherent aan dit portret van Cavour, waarover professor Guichonnet schreef: "Op een ezel, in een gebeeldhouwde en vergulde lijst, een van de mooiste – ongetwijfeld het mooiste – portretten van Cavour. Deze olieverfschilderij toont de staatsman van zijn latere jaren, met grijzend haar en een baard, een rijk gemodelleerd voorhoofd en een levendige blik achter zijn bril. Deze dunne, ironische mond lijkt op het punt te staan tot leven te komen en te spreken." Op dit doek, zoals professor Guichonnet suggereert, concentreerde de schilder zich op het weergeven van de realiteit en het opwekken van de diepe gevoelens van de staatsman. Toen Ciseri dit portret schilderde naar aanleiding van een foto, had Cavour, de stichter van de Italiaanse Eenheid, deze wereld op 6 juni 1861 verlaten.
Tekst: Jean-François de Roussy de Sales & Gilles Carrier-Dalbion. Reproductie van de tekst, zelfs gedeeltelijk, is zonder toestemming verboden.